• ภาษาไทย
  • English

ดาวเทียมทำไมมีเยอะจัง ? #รู้จักแล้วจะรัก..ดาวเทียม Part.1/3

ดาวเทียมทำไมมีเยอะจัง ? #รู้จักแล้วจะรัก..ดาวเทียม Part.1/3

daawethiiymthamaimmiieyacchang.jpg

รู้จัก.แล้วจะรัก..ดาวเทียม

Part.1/3 ดาวเทียมทำไมมีเยอะจัง ?

หากมองขึ้นไปบนท้องฟ้า ระยะทางอันแสนไกลสุดลูกหูลูกตา มีบางสิ่งกำลังหมุนอยู่รอบโลก เราอาจจะมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า แต่เรารับรู้ได้ว่ามีบางสิ่งบางอย่างกำลังจับตามองกลับมายังโลกอยู่ตลอดเวลา สิ่งนั้นก็คือ “ดาวเทียม” นั่นเอง วันนี้แอดมินเลยอยากจะพาทุกคนไปรู้จักกับดาวเทียมกันให้มากขึ้นครับ
.
ดาวเทียมเป็นวัตถุที่มนุษย์สร้างขึ้นเลียนแบบการโคจรของดาวบริวารของดาวเคราะห์ต่างๆ เพื่อให้โคจรรอบโลกหรือรอบเทห์ฟากฟ้าอื่น มีอุปกรณ์เฉพาะสำหรับเก็บรวบรวมข้อมูลตามภารกิจของดาวเทียมแต่ละดวง และถ่ายทอดข้อมูลนั้นกลับมายังโลกเพื่อนำไปวิเคราะห์หรือใช้ประโยชน์ต่อไป หากเราจะแบ่งประเภทของดาวเทียมตามลักษณะการใช้ประโยชน์ก็สามารถแบ่งได้ 6 ประเภท ดังนี้ครับ
- ดาวเทียมดาราศาสตร์ (Astronomical satellites) เป็นดาวเทียมสำรวจดวงดาวหรือกาแลคซี่ต่างๆ ที่อยู่ห่างไกลโลก สำรวจกาแล็กซี (Galaxy) รวมทั้ง สำรวจวัตถุต่างๆ ที่อยู่ในอวกาศ เช่น Hubble Space Telescope (สำรวจระบบสุริยะ), New Horizons (สำรวจพลูโต), GALILEO (สำรวจดาวพฤหัส), SOHO (สำรวจดวงอาทิตย์) เป็นต้น
 -ดาวเทียมสื่อสาร (Communications satellites) ยุคการสื่อสารด้วยดาวเทียมตั้งแต่แรก ดาวเทียมสื่อสารเป็นดาวเทียมค้างฟ้า หรือ Geostationary orbit (เดี๋ยวตอนต่อไปจะมาเล่าให้ฟังว่ามีการแบ่งวงโคจรดาวเทียมตามระดับความสูงของวงโคจรยังไง) ซึ่งเป็นดาวเทียมโคจรด้วยคาบการโคจรเท่ากับการหมุนของโลกรอบตัวเอง ทำให้มีตำแหน่งสัมพันธ์กับโลกคงที่  จึงสามารถใช้ทำการสื่อสารโดยใช้คลื่นวิทยุในความถี่ไมโครเวฟ โดยใช้ส่งสัญญาณโทรทัศน์ หรือสัญญาณสื่อสารข้ามทวีป เช่น ดาวเทียม INTELSAT, ดาวเทียม IRIDIUM, ดาวเทียมไทยคม เป็นต้น แต่ช่วงหลังๆ ความต้องการสื่อสารมากขึ้น ตำแหน่งในวงโคจรค้างฟ้าเริ่มไม่เพียงพอ จึงได้มีการส่งดาวเทียมสื่อสารไปโคจรรอบโลกในวงโคจรระดับต่ำมาขึ้นในรูปของกลุ่มดาวเทียม (Constellation) ที่เราได้เห็นเป็นข่าวอยู่บ่อยๆ ก็อย่าง Starlink (สตาร์ลิงค์) ของบริษัท SpaceX อืมมมม เรื่องนี้เล่ายาว ไว้โอกาสหน้าแอดมินจะมาเล่าให้ฟังนะครับ
- ดาวเทียมสำรวจโลก (Earth observation satellites) เป็นดาวเทียมที่ถูกออกแบบ เฉพาะเพื่อการสำรวจ ติดตามสภาพการเปลี่ยนแปลงของพื้นโลก ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม การทำแผนที่ และผลกระทบจากภัยพิบัติ อาทิ ดาวเทียม LANDSAT, SPOT, RADARSAT, ALOS และ THEOS หรือดาวเทียมไทยโชต (ดาวเทียมสำรวจโลกของไทยภายใต้การดูแลการปฏิบัติการโดยจิสด้า) และอีกไม่นานประเทศไทยก็จะส่งดาวเทียม THEOS-2 ขึ้นปฏิบัติการในวงโคจรเพิ่มเติม (ประมาณต้นปี พ.ศ. 2565) 
- ดาวเทียมนำร่อง (Navigation satellites) เป็นการนำร่อง (หรือบางทีเรียกว่า ดาวเทียมนำทาง) ที่ใช้คลื่นวิทยุและรหัสจากดาวเทียมไปยังเครื่องรับสัญญาณบนพื้นผิวโลก สามารถหาตำแหน่งบนพื้นโลกที่ถูกต้องได้ทุกแห่ง และตลอดเวลา โดยดาวเทียมประเภทนี้โคจรเป็นกลุ่มหลายดวงเพื่อเชื่อมต่อสัญญาณได้ในลักษณะ Real Time อาทิ ดาวเทียม GPS (อเมริกา), BeiDou (จีน), GALILEO (ยุโรป), QZSS (ญี่ปุ่น) เป็นต้น
- ดาวเทียมจารกรรม (Reconnaissance satellites) เป็นดาวเทียมสำรวจความละเอียดสูงมาก หรือดาวเทียมสื่อสารที่ใช้เพื่อกิจการทางการทหาร การจารกรรม หรือการเตือนภัยจากการโจมตีทางอากาศ อาทิ ดาวเทียม Key Hole (KH), Lacrosse เป็นต้น
- ดาวเทียมอุตุนิยมวิทยา (Meteorological satellites) เป็นดาวเทียมสำรวจสภาพอากาศหรือการเคลื่อนตัวของกลุ่มเมฆเพื่อภารกิจการพยากรณ์อากาศของโลก ได้แก่ ดาวเทียม NOAA, Himawari, GEO-KOMPSAT 2A (GK2A) เป็นต้น
.
การแบ่งประเภทดาวเทียมออกเป็น 6 ประเภทข้างต้น เรียกว่าเป็นการแบ่งแบบคลาสิค ฮ่าๆๆๆ  คือ ใช้และรับรู้กันมาตั้งแต่แรกเริ่ม ส่วนปัจจุบัน ด้วยความก้าวหน้าอย่างก้าวกระโดดของเทคโนโลยี ได้มีการพัฒนาเครื่องมือหรืออุปกรณ์ (Payload) ติดตั้งไปกับดาวเทียมเพื่อวัตถุประสงค์หรือเป้าหมายในการสำรวจ ตรวจวัด และวิจัยทางวิทยาศาสตร์ที่หลากหลาย อาทิ วัดแรงโน้มถ่วง ก๊าชในชั้นบรรยากาศ เป็นต้น รวมทั้ง ยังมีดาวเทียมจิ๋ว (CubeSat) ซึ่งดาวเทียมบางดวงน้ำหนักไม่ถึง 1 กิโลกรัม ที่น้องๆ นักเรียนนักศึกษาทดลองสร้างและส่งขึ้นไปในวงโคจร ออออ สถานีอวกาศนานาชาติ (International Space Station หรือ ISS) ก็เป็นดาวเทียมในอีกรูปแบบเช่นกันนะครับ
.
เรารู้จักกับประเภทของดาวเทียมกันไปแล้ว คราวหน้าแอดมินจะพาไปรู้จักกับเรื่องราวของวงโคจร แน่นอน..!! ดาวเทียมไม่ได้อยู่กับที่แต่หมุนไปตามวงโคจร ซึ่งเป็นเรื่องยากอีกเรื่องหนึ่งที่วิศวกรดาวเทียมจะต้องคำนวณเพื่อให้เกิดแรงเหวี่ยงที่เหมาะสมกับวงโคจร แล้วพบกันในตอนที่ 2/3 นะครับ...

ขอบคุณข้อมูลจาก
นายบุญชุบ บุ้งทอง ผู้อำนวยการสำนักปฏิบัติการดาวเทียม
#Spacetechnology #จิสด้า #gistda #จิสด้าก้าวสู่ปีที่20 #ดาวเทียม