• ภาษาไทย
  • English

Geo-Informatics and Space Technology Development Agency (Public Organization):GISTDA

GISTDA To be Value based Organization in Geo-space Intelligence Deliveries by 2020

เคยสงสัย..“ดาวเทียม” เค้าใช้อะไรควบคุมการทำงาน ? #รู้จักแล้วจะรัก..ดาวเทียม Part.3/3

เคยสงสัย..“ดาวเทียม” เค้าใช้อะไรควบคุมการทำงาน ? #รู้จักแล้วจะรัก..ดาวเทียม Part.3/3

รู้จัก..แล้วจะรัก..ดาวเทียม

Part.3/3  เคยสงสัย..“ดาวเทียม” เค้าใช้อะไรควบคุมการทำงาน ?

มาถึงเรื่องราวของดาวเทียมที่หลายคนสงสัยและสอบถามกันเข้ามานะครับ ว่า ดาวเทียมใช้ “รีโมท” ในการควบคุมเหมือนกับเวลาเราเปลี่ยนช่องสัญญาณโทรทัศน์หรือไม่? และเพื่อให้ดาวเทียมสามารถปฏิบัติงานได้ตามภารกิจที่กำหนด “การควบคุมดาวเทียม” ก็เป็นส่วนสำคัญในการควบคุม ติดต่อ และสื่อสารกับดาวเทียมนั่นเอง

แอดมินไม่รอช้าที่จะพาไปไขข้อข้องใจนี้กันครับ.....

control_satellite-01.jpg

   รู้มั้ยครับว่า..!! จิสด้า มีสถานีควบคุมและรับ-ส่งสัญญาดาวเทียม ตั้งอยู่ที่ อุทยานรังสรรค์นวัตกรรมอวกาศ อ.ศรีราชา จ.ชลบุรี ในทุก ๆ วัน เจ้าหน้าที่ควบคุมดาวเทียม (Satellite control) จะทำหน้าที่ติดต่อกับดาวเทียมไทยโชต ซึ่งเป็นดาวเทียมสำรวจทรัพยากรดวงแรกของประเทศไทย ถูกนำส่งขึ้นสู่วงโคจร เมื่อวันที่ 1 ตุลาคม 2551 จากวันนั้นถึงวันนี้เกือบ 12 ปี แล้ว โดยดาวเทียมไทยโชต โคจรที่ความสูงจากพื้นโลกโดยประมาณ 822 กิโลเมตร สามารถโคจรรอบโลกได้โดยประมาณ 14 รอบต่อวัน และติดต่อสื่อสารกับสถานีควบคุมและรับ-ส่งสัญญาดาวเทียม ศรีราชา จำนวน 3-4 ครั้งต่อวัน 

 

control_satellite-02.jpg

   ในการควบคุมดาวเทียมนั้น จิสด้าใช้ซอฟต์แวร์ที่ชื่อว่า “VOSSCA”(ภาพด้านบน)  (ชื่อนี้ไม่ใช่เครื่องดื่มที่หลายคนรู้จักนะครับ) ซึ่งเป็นซอฟต์แวร์ที่พัฒนาโดย จิสด้า ร่วมกับหน่วยงานเอกชนทั้งในและต่างประเทศ โดยซอฟต์แวร์นี้ได้เข้ามาทดแทนซอฟต์แวร์เดิมที่พัฒนาโดยบริษัทจากต่างประเทศ เพื่อให้การควบคุมดาวเทียมมีประสิทธิภาพดียิ่งขึ้น  การทำงานของเจ้าหน้าที่ในการควบคุมดาวเทียมนั้นแบ่งเป็น 2 ช่วงคือ ในช่วงเวลากลางวัน เวลา 08:30 – 12:00 น. และในช่วงกลางคืน เวลา 20:00 – 23:00 น. โดยในทุก ๆ วัน จะต้องมีเจ้าหน้าที่รับผิดชอบในการควบคุมดาวเทียมตามวันและเวลาที่สถานีควบคุมฯ สามารถติดต่อกับดาวเทียมไทยโชตได้ข้างต้น

 

control_satellite-03.jpg

   ในการติดต่อสื่อสารของสถานีควบคุมฯ นั้นจะใช้ จานสายอากาศความถี่ S-band (ภาพด้านบน) ซึ่งพัฒนาโดย จิสด้า ร่วมกับสถาบันไทย-เยอรมัน ชื่อว่า “WATER” ในการติดต่อสื่อสารกับดาวเทียมไทยโชต  ซึ่งในช่วงที่สถานีควบคุมดาวเทียมสามารถติดต่อกับดาวเทียมได้ จานสายอากาศ WATER จะเคลื่อนที่ไปตามตำแหน่งที่ได้คำนวณล่วงหน้าไว้ และในกรณีที่ไม่สามารถใช้งานจานสายอากาศ WATER ได้ หรือมีความต้องการในการติดต่อกับดาวเทียมจำนวนมากกว่าปกติ เราก็สามารถใช้งานสถานีควบคุมสำรองต่างประเทศในการติดต่อสื่อสารเพื่อควบคุมดาวเทียมไทยโชตได้เช่นกัน

 

หลังจากที่ได้มีการเตรียมความพร้อมในการใช้งานซอฟต์แวร์ “VOSSCA” เพื่อใช้ในการควบคุมดาวเทียม และระบบจานสายอากาศ “WATER” เพื่อใช้ในการติดต่อสื่อสารกับดาวเทียมเป็นที่เรียบร้อย สถานีควบคุมดาวเทียม ก็พร้อมที่จะปฏิบัติงานร่วมกับดาวเทียมไทยโชต โดยในช่วงเวลากลางวันสถานีควบคุมดาวเทียมจะสามารถติดต่อดาวเทียมไทยโชตได้จำนวน 2 ครั้ง โดยมีขั้นตอนในการควบคุมดาวเทียมตามภารกิจประจำวันดังต่อไปนี้

  • เมื่อระบบควบคุมจานสายอากาศ WATER ยืนยันว่าสามารถรับสัญญาณจากดาวเทียมไทยโชตได้ เจ้าหน้าที่ควบคุมดาวเทียมก็จะส่งคำสั่งไปยังดาวเทียม (ด้วยระบบ “VOSSCA”) เพื่อตรวจสอบสถานะของสัญญาณว่ามีความพร้อมในการรับและส่งข้อมูลระหว่างดาวเทียมกับสถานีควบคุมฯ (ภาพด้านล่าง)

 

  • หลังจากการตรวจสอบสถานะของสัญญาณ จะมีการส่งคำสั่งให้ดาวเทียมตรวจสอบการทำงานของดาวเทียมในช่วงเวลาที่ผ่านมา รวมทั้ง การตรวจสอบสถานะของอุปกรณ์ต่าง ๆ บนดาวเทียม จำนวน 13 ระบบ อาทิ อุปกรณ์ระบุตำแหน่งของดาวเทียม (GNSS) อุปกรณ์ Payload (Payload ของดาวเทียมไทยโชตคือกล้องที่ใช้ในการถ่ายภาพ) อุปกรณ์ขับดันดาวเทียม เป็นต้น

 

  • นอกจากสถานะอุปกรณ์ ดาวเทียมยังส่งข้อมูลการทำงานทั้งหมดที่ระบบดาวเทียมได้จัดเก็บกลับมายังสถานีควบคุมด้วย ซึ่งจะมีประโยชน์ต่อการวิเคราะห์สถานะสุขภาพของดาวเทียม อาทิ ข้อมูลอุณหภูมิของระบบดาวเทียม ข้อมูลการจัดเก็บและการใช้พลังงานของดาวเทียม รวมทั้ง การวิเคราะห์ตำแหน่งดาวเทียมเพื่อรักษาวงโคจรดาวเทียมให้อยู่ในตำแหน่งที่กำหนดนั่นเองครับ

control_satellite-04.jpg

 

   เมื่อกิจกรรมการควบคุมดาวเทียมสิ้นสุดในช่วงเวลากลางวัน ดาวเทียมไทยโชตจะโคจรไปยังพื้นที่ต่าง ๆ ที่สถานีควบคุมไม่สามารถติดต่อได้ในระยะเวลาโดยประมาณ 8 ชั่วโมง และสามารถติดต่อกับสถานีควบคุมฯ ได้อีกจำนวน 2 ครั้งในช่วงเวลากลางคืน เวลา 20:00 – 23:00 น. โดยมีขั้นตอนในการควบคุมดาวเทียมตามภารกิจประจำวันในลักษณะเช่นเดียวกันกับขั้นตอนการควบคุมดาวเทียมในช่วงเวลากลางวัน และมีกิจกรรมที่เพิ่มเติมขึ้นมาคือการส่งชุดคำสั่งเปิด-ปิดอุปกรณ์สื่อสารของดาวเทียมและแผนการถ่ายภาพไปยังดาวเทียม เพื่อกำหนดแผนการถ่ายภาพที่จะให้ดาวเทียมถ่ายภาพในระยะเวลาประมาณ 24 ชั่วโมงถัดไป ซึ่งดาวเทียมไทยโชตสามารถวางแผนล่วงหน้าเพื่อให้ถ่ายภาพในพื้นที่ต่าง ๆ ได้ทั่วโลก

   ทั้งนี้ “ชุดข้อมูลการเปิด-ปิด อุปกรณ์สื่อสารของดาวเทียม”ที่จัดส่งให้กับดาวเทียมนั้นเป็นข้อมูลคำสั่งเพื่อให้ดาวเทียมเปิดหรือปิดอุปกรณ์สื่อสารบนดาวเทียมในช่วงเวลาที่สามารถติดต่อกับสถานีควบคุมดาวเทียม เท่านั้น เนื่องจากหากดาวเทียมเปิดอุปกรณ์นี้ไว้ตลอดเวลาจะเป็นการสิ้นเปลืองพลังงานของดาวเทียมและจะเกิดสัญญาณรบกวนแก่ระบบสื่อสารพื้นที่ต่าง ๆ หรือประเทศอื่น ๆ

 

...ที่แอดมินเล่ามาทั้งหมดเป็นเพียงกิจกรรมปกติ (Routine Operation) ที่ทำเป็นประจำทุกวัน การควบคุมดาวเทียมยังมีกิจกรรมอื่น ๆ เช่น การส่งคำสั่งปรับวงโครจรดาวเทียม การส่งคำสั่งบำรุงรักษาอุปกรณ์บนดาวเทียมตามแผนที่กำหนด หรือการส่งคำสั่งให้ดาวเทียมกลับเข้าสู่สภาวะปกติ กรณีที่ดาวเทียมตรวจพบความผิดปกติอีกด้วยครับ

ขอบคุณข้อมูลจาก
น.ส.จารุณี ขุนจันทร์  วิศวกรชำนาญการ จากจิสด้า
#Spacetechnology #จิสด้า #gistda #จิสด้าก้าวสู่ปีที่20 #ดาวเทียม