• ภาษาไทย
  • English

สถานีต่อไป ดินถล่ม

สถานีต่อไป ดินถล่ม

117386219_10158280331141265_2131720816995726542_o.png

#สถานีต่อไป ”#ดินถล่ม
.
จั่วหัวมาแบบนี้ ไม่ได้หมายความว่าตอนนี้สถานีรถไฟที่ไหนกำลังเกิดเหตุร้ายนะครับ แต่ทว่ากำลังหมายถึงสัจธรรมที่มนุษย์เราไม่สามารถจะหลีกเลี่ยงจากภัยธรรมชาติได้ รู้เพียงแต่ว่าต้องเกิดสักช่วงเวลาหนึ่งในอนาคตอย่างแน่นอน ก็เสมือนกับทางรถไฟที่ไม่มีทางแยกทางเลือกมากนัก และก็มันจะนำพาเราเดินหน้าอย่างต่อเนื่อง สิ่งที่เราทำได้อย่างเดียวคือต้องพร้อมรับกับทุกเหตุการณ์ข้างหน้า
.
เช่นเดียวกับสถานะการณ์น้ำท่วมฉับพลันที่จังหวัดเลย แม้ปัจจุบันสถานการณ์ได้คลี่คลายลงแล้ว แต่ก็ได้ทิ้งความเสียหายและความหวาดระแวงในใจกับภัยที่มาแบบไม่ทันตั้งตัวให้กับชาวบ้านในพื้นที่ แต่อีกมุมหนึ่งกลับปลุกคนไทยให้หวนคิดเฝ้าระวังภัยธรรมชาติที่เกิดขึ้นเป็นประจำในช่วงฤดูฝน ก็เพื่อหวังที่จะลดความสูญเสียจากภัยธรรมชาติต่างๆด้วยการป้องกันล่วงหน้า ซึ่งนอกจากน้ำท่วมแล้ว อีกภัยหนึ่งก็คือ “#ดินถล่ม”
.
#ดินถล่ม เป็นภัยธรรมชาติที่ดินหรือหินได้เคลื่อนตัวลงมาตามที่ลาดเชิงเขา ซึ่งมักมีน้ำเป็นปัจจัยเสริมให้สถานการณ์รุนแรงมากขึ้น ส่วนใหญ่มักจะเกิดพร้อมกับหรือหลังจากเกิดน้ำป่าไหลหลาก ในขณะหรือภายหลังเกิดฝนตกหนักต่อเนื่องทำให้ดินชุ่มน้ำจนน้ำหนักของมวลดินเพิ่มขึ้นและส่งผลให้แรงยึดเกาะระหว่างมวลดินลดลง ดินที่ชุ่มน้ำจึงไหลลงมายังพื้นด้านล่าง ซึ่งสามารถเกิดขึ้นอย่างช้าๆหรือฉับพลัน หากมีบ้านเรือนตามทิศทางการไหลของดิน ก็อาจจะก่อให้เกิดความเสียหายต่อชีวิตและทรัพย์สินอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
.
จากสถิติการเกิดดินถล่มในประเทศไทย ส่วนมากเกิดขึ้นในเขตภูเขาตั้งแต่ภาคกลางตอนบนไปจนถึงภาคเหนือ และมีภาคใต้เป็นบางครั้ง รวมทั้งประเทศแม้จะไม่บ่อยครั้งมากเหมือนน้ำท่วม แต่ 30 ปีที่ผ่านมามีผู้เสียชีวิตแล้วมากกว่า 500 คน และในช่วง 30 ปีหลังมานี้จากการเพิ่มจำนวนประชากร ผู้คนเริ่มเข้าไปอาศัยอยู่ในพื้นที่เสี่ยงภัยโดยไม่รู้ตัวหรือเพราะความจำเป็นบางประการ ทำให้เหตุการณ์ดินถล่มจึงเป็นหนึ่งในภัยที่อาจจะสร้างความเสียหายมากขึ้นในอนาคตหาก เนื่องจากเป็นภัยที่เกิดขึ้นแบบไม่ทันได้ตัว และอาจส่งผลให้เกิดภัยอื่นๆตามมาได้
.
แต่ถึงแม้จะไม่ทันได้ตั้งตัว แต่เราก็สามารถที่จะเตรียมตัว หากรู้ว่าอาศัยอยู่ในเขตพื้นที่เสี่ยง ซึ่งด้วยประสิทธิภาพของเทคโนโลยีภูมิสารสนเทศที่สามารถบริหารจัดการข้อมูลเชิงพื้นที่ได้เป็นอย่างดี จึงถูกนำมาใช้เพื่อวิเคราะห์หาพื้นที่เสี่ยงภัยดินถล่มโดยกรมทรัพยากรธรณี ข้อมูลพื้นที่เสี่ยงภัยดินถล่มสามารถดาวน์โหลดได้ที่เว็บไซต์ของกรมฯ
.
การคำนวณหาพื้นที่เสี่ยงจากภัยดินถล่มนั้น เป็นการนำข้อมูลภูมิสารสนเทศต่างๆมาวิเคราะห์ร่วมกันตามเทคนิควิธีทาง GIS อาทิเช่น ข้อมูลลักษณะภูมิประเทศ ข้อมูลความลาดชันของพื้นที่ ข้อมูลลักษณะทางธรณีวิทยา ข้อมูลที่ตั้งแหล่งชุมชน ข้อมูลการใช้ประโยชน์ที่ดิน เป็นต้น
.
ผลการวิเคราะห์พบว่าประเทศไทยมีพื้นที่เสี่ยงต่อการได้รับผลกระทบจากทั้งดินถล่ม น้ำป่าหลากและน้ำท่วมฉับพลัน จำนวนทั้งหมด 54 จังหวัด หรือ 1,084 ตำบล อ้างอิงจากกรมทรัพยากรธรณี โดยมีพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากดินถล่ม มากกว่า 80% ของหมู่บ้าน จำนวน 154 ตำบล อาทิ ต.เกาะลันตาใหญ่ อ.เกาะลันตา จ.กระบี่ และ ต.แม่สวด อ.สบเมย จ.แม่ฮ่องสอน เป็นต้น
.
จากการตรวจสอบด้วยภาพถ่ายจากดาวเทียมพบว่า ทั้งสองตำบลที่ยกตัวอย่างมานั้น มีลักษณะที่ใกล้เคียงกัน คือ มีหมู่บ้านตั้งอยู่บริเวณเชิงเขา ซึ่งหมู่บ้านลักษณะดังกล่าวคืออยู่บริเวณลำห้วย ที่ลาดเชิงเขา ที่ลุ่มใกล้ภูเขาสูง อาจจะต้องเพิ่มความระมัดระวังเป็นพิเศษ โดยเฉพาะในวันที่มีฝนตกหนัก (มากกว่า 100 มิลลิเมตรต่อวัน หรือนานเกิน 6 ชั่วโมง) หรือระดับน้ำในห้วยสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะเมื่อตอนสีของน้ำเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลคล้ายๆดินภูเขา
.
สิ่งที่ต้องการเตรียมเพื่อรับมือดินถล่มสำหรับพื้นที่เสี่ยงนั้น โดยเฉพาะในขณะที่มีฝนตกหนักนั้น จัดเวรยามเฝ้าระวังสถานการณ์ ให้หมั่นสังเกตสัญญาณผิดปกติจากธรรมชาติและการเปลี่ยนแปลงของสิ่งก่อสร้างบนพื้นดิน แต่หากในช่วงเวลาปกติควรจัดให้มีการฝึกซ้อมการอพยพในยามที่เกิดดินถล่มเพื่อให้สมาชิกในหมู่บ้านคุ้นเคยกับเส้นทางอพยพไปยังพื้นที่ปลอดภัยที่อยู่ห่างจากแนวการไหลของดิน รวมทั้งศึกษาเกี่ยวกับวิธีปฏิบัติตนระหว่างหรือหลังเกิดดินถล่ม และการป้องกันดินถล่มในระยะยาว
.
จากข้อมูลที่ผ่านการรวบรวมอย่างมีระบบ สู่การวิเคราะห์ตามหลักการภูมิสารสนเทศ เกิดเป็นแผนการป้องกันเพื่อหลีกเลี่ยงความเสียหายทั้งชีวิตและทรัพย์สินในพื้นที่ที่มีความเสี่ยง นับว่าหนึ่งในคุณค่าของข้อมูลภูมิสารสนเทศที่นำมาสู่มาตรการการป้องกันที่ตรงจุด ถูกที่และถูกเวลา
.
ฤดูมรสุมยังไม่ผ่านพ้น ประเทศไทยรวมทั้งเราทุกคนยังต้องเผชิญกับสายฝนไปอีกสักระยะ แต่ก็นับว่ายังโชคดีที่ช่วงเวลานี้ไม่มีพายุพัดเข้าสู่ประเทศไทยโดยตรง จนสร้างความเสียหายเหมือนกับปีที่ผ่านมาในแถบภาคอีสาน แต่ไม่ว่าจะภัยอะไรก็ตามที่กำลังจะเกิดขึ้นในไม่กี่วัน หรือไม่กี่เดือนข้างหน้า ขอให้เราเตรียมตัวให้พร้อม #ตระหนักศึกษาข้อมูลข่าวสารอย่างมีสติ และ #ไม่ตระหนกกับสถานการณ์จนเกินเลย เพียงเท่านี้ก็จะทำให้เราผ่านพ้นช่วงฤดูมรสุมนี้ไปได้ด้วยกันอย่างสันติสุข
.
อ้างอิง
- กรมทรัพยากรธรณี. “ดินถล่ม” (ออนไลน์) เข้าถึงได้จาก www.dmr.go.th/
- กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย. “เรียนรู้-เฝ้าระวัง-ป้องกัน ดินถล่ม ภัยพิบัติในช่วงฤดูฝน” (ออนไลน์) เข้าถึงได้จาก www.oic.go.th
- วรากร ไม้เรียง. ดินถล่ม ภัยพิบัติธรรมชาติที่ใกล้ตัว ใน วิศวกรรมสาร ปีที่ 59 ฉบับที่ 4 หน้า 50 – 65, สิงหาคม 2549
.
#จิสด้าก้าวสู่ปีที่20 #จิสด้า #GISTDA