สถานีอวกาศนานาชาติ ISS เคยพังไหม ?

สถานีอวกาศนานาชาติ ISS เคยพังไหม ? แล้วเขาซ่อมแซมมันกันยังไง 

มาตามคำขอครับ เคยมีน้องๆ มาแอบถามว่า สถานีอวกาศนานาชาติ ISS พังได้ไหม ถ้าพังแล้วเขาซ่อมแซมกันยังไง

แน่นอนครับว่า คนที่จะขึ้นไปซ่อมสถานีอวกาศ ก็คือ นักบินอวกาศนั่นเอง (ไม่เอาลงมาซ่อมบนโลกนะครับ เพราะจะสูญเสียหนักกว่าเดิมเมื่อเคลื่อนที่ผ่านชั้นบรรยากาศโลกครับ 

เป็นเรื่องปกติเลยครับ เพราะสถานีอวกาศนั่น นอกจากจะเป็นที่ทำงานของพวกเขาแล้ว ก็ยังเป็นเสมือนบ้านของพวกเขาอีกด้วยครับ ที่มีทั้งห้องครัว ห้องน้ำ และห้องนอน เป็นต้นครับ

หน้าที่หลักๆ 2 อย่างของนักบินอวกาศหลังจากที่เดินทางไปถึงสถานีอวกาศแล้วก็คือ

1. Preventive maintenance คือ การทำความสะอาดภายในสถานีอวกาศ ซึ่งนักบินอวกาศแต่ละชาติก็จะต้องดูแลโมดูลอวกาศของตัวเองครับ ด้วยการทำความสะอาด เช่น ดูดเศษผงเล็กๆ อย่างพวกเส้นผม ด้วยอุปกรณ์ vacuum cleaner (คล้ายๆ เครื่องดูดฝุ่นครับ) หรือการฆ่าเชื้อโรคตามมุมต่างๆ ที่เกิดจากการทดลองบางชนิดเพื่อลดการเจริญเติบโตของแบคทีเรียที่ไม่พึงประสงค์ ไปจนถึงการทำความสะอาดห้องน้ำครับ หลังจากนั้น จึงจะเริ่มปฏิบัติภารกิจที่ได้รับมอบหมายมาครับ ดังนั้น จะเห็นว่า นักบินอวกาศ ก็จะทำหน้าที่แบบ housekeeping บนสถานีอวกาศด้วยนั่นเอง 

2. Corrective maintenance คือ การซ่อมแซมอุปกรณ์ที่พังจริงๆ ครับ และให้กลับมาใช้งานได้ตามปกติ โดยจากสถิติที่ผ่านมา สถานีอวกาศก็เคยมีการซ่อมใหญ่ๆ มาบ้างเหมือนกันนะครับ เช่น

ปี 2010 – Failure in the cooling loop
ปี 2011 – Near collision with space debris
ปี 2012 – Failure of primary Carbon Dioxide Removal Assembly (CDRA)
ปี 2013 – Ammonia Leak and CDRA issues again
ปี 2018 – Leak in Soyuz Orbital Module

แต่ที่น่ากลัวก็คือ ในอวกาศจะเต็มไปด้วยขยะอวกาศ หรือ พวก space debris ครับ แล้วถ้ามันพุ่งเข้ามาชนสถานีอวกาศ หรือพุ่งเข้าใกล้ ก็อาจจะสร้างความเสียหายอันใหญ่หลวงให้กับสถานีอวกาศได้ ดังนั้น เมื่อเกิดเหตุการณ์ทำนองนี้ก็จะมีการแจ้งเตือนส่งมาครับ โดยที่นักบินอวกาศไม่ได้ไปคอนโทรลสถานีอวกาศแบบบินหลบเองอย่างในหนังนะครับ  แต่จะเป็นการควบคุมจาก Ground Control ครับ และเนื่องด้วยสถานีอวกาศเป็นของหลายๆ ชาติ พวกเขาจึงต้องมีการเรียกประชุม ทำการคำนวณตำแหน่งในการชนและตกลงกันว่าสถานีไหนควรเป็นคนส่งคำสั่งไปควบคุมเพื่อทำการเคลื่อนที่หลบครับ 

การเคลื่อนที่หลบวัตถุอวกาศในบางครั้ง สถานีอวกาศเคยต้องใช้ thruster ทั้งหมดในการยกตัวเองที่มีขนาดประมาณสนามฟุตบอลและน้ำหนักราว 463 ตัน ขึ้นสูง 1 กิโลเมตรจากวงโคจรเดิม ใน 4 นาที เขาก็ทำกันมาแล้วครับ  โดยทั่วๆ ไปการหลบวัตถุอวกาศหรือขยะอวกาศพวกนี้ เราจะทำการหลบแบบยกขึ้นหรือกดลงครับ (In-plane maneuver) เพราะมันใช้ปริมาณเชื้อเพลิงและระยะเวลาน้อยกว่าการหักหลบซ้ายขวา (out-of-plane maneuver) และการทำแบบนั้น จะทำให้เราจะสูญเสียมุมเอียงของวงโคจรด้วยครับ เรื่องใหญ่นิดหน่อยเลย 

ทั้งนี้ โดยเฉลี่ยแล้วสถานีอวกาศนานาชาติ ISS จะทำการหลบวัตถุอวกาศแบบนี้ประมาณปีละ 1.5 ครั้งครับ

ทราบแล้วใช่ไหมครับ ว่าบนสถานีอวกาศก็ต้องรักษาความสะอาดเหมือนกันครับ การดูแลอุปกรณ์หรือสิ่งของต่างๆ รอบตัวเราให้ใช้งานได้ตามปกติ ก็เป็นเรื่องสำคัญที่ละเลยไม่ได้แม้แต่ในอวกาศครับ 

ที่มาของข้อมูล:
https://www.asc-csa.gc.ca/…/abou…/maintenance-of-the-iss.asp
https://en.wikipedia.org/…/International_Space_Station_main…
https://www.sciencesource.com/…/Astronaut-Using-Vacuum-Clea…
https://www.quora.com/How-does-the-ISS-avoid-hitting-space-….

เรียบเรียง: ดร.อัมรินทร์ พิมพ์หนู วิศวกรชำนาญการ จากจิสด้า

#จิสด้าก้าวสู่ปีที่20
#gistda
#จิสด้า
#spacetechnology