จิสด้าผลึกกำลังร่วมบูรณาการขับเคลื่อน การจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน : พื้นที่จังหวัดน่าน

 การจะขับเคลื่อนแผนงานหรือโครงการต่าง ๆ ในพื้นที่ให้มีความสอดคล้องกันในทุกมิติ และสร้างความเป็นธรรมทั้งในระดับพื้นที่ ระดับกลุ่ม และระดับบุคคลนั้น จำเป็นต้องวิเคราะห์ เชื่อมโยงข้อมูลที่ถือได้ว่าเป็น Big Data ซึ่งต้องอาศัยเทคโนโลยีและนวัตกรรมที่มีความ Intelligence เข้ามาเป็นเครื่องมือหลักในการคิด ประมวลผล และเสนอแนะแนวทางการบริหารจัดการและขับเคลื่อนโยบายต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องในพื้นที่ การดำเนินการแบบ Intelligence นี้ สามารถใช้เสริมหรือทดแทนการบริหารจัดการด้วยวิธีแบบเดิม ๆ ที่ปฏิบัติมานานหลายสิบปี โดยเครื่องมือที่ว่านี้คือ Actionable Intelligence Policy Platform หรือ AIP Platform และจังหวัดน่าน เป็น 1 ในพื้นที่เป้าหมายที่จะนำร่องในครั้งนี้
    หากเราทบทวนข้อมูลทางประชากรศาสตร์จะพบว่า จังหวัดน่าน ประกอบด้วย เขตการปกครอง 15 อำเภอ 99 ตำบล มีพื้นที่ประมาณ 7.6 ล้านไร่ ซึ่งในปี พ.ศ. 2507 รัฐบาลไทยได้กำหนดและประกาศเขตพื้นที่ จังหวัดน่าน เป็นพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติที่ครอบคลุมพื้นที่ 6.5 ล้านไร่  และทราบท่านหรือไม่ว่า...ป่าต้นน้ำจังหวัดน่านเป็นจุดกำเนิดของแม่น้ำสายหลักที่ไหลมารวมกับแม่น้ำสายอื่นๆ เกิดเป็นแม่น้ำเจ้าพระยาที่หล่อเลี้ยงประเทศไทยมายาวนาน โดย 40% ของแม่น้ำเจ้าพระยาเป็นน้ำจากแม่น้ำน่าน จึงอาจกล่าวได้ว่าป่าต้นน้ำที่สำคัญที่สุดของประเทศไทยอยู่ที่จังหวัดน่าน
ปัจจุบัน สถานการณ์ป่าไม้ในจังหวัดน่าน เกิดการบุกรุกมาโดยตลอด แม้ว่าจะมีความพยายามจากหลายภาคส่วนในการแก้ปัญหาดังกล่าว แต่สถานการณ์ยังไม่ดีขึ้น ทำให้จังหวัดน่านสูญเสียพื้นที่ป่าไม้อย่างต่อเนื่อง“แล้วเราจะทำอย่างไร? เพื่อแก้ปัญหาดังกล่าวได้อย่างยั่งยืน” เมื่อปี 2557 จึงเกิดเป็นโครงการ “รักษ์ป่าน่าน” ที่มุ่งหวังจะแก้ปัญหาการบุกรุกป่า พร้อมปลดล๊อกการบริหารราชการแผ่นดินเชิงพื้นที่ หรือที่เรียกว่า “น่านแซนด์บ๊อกซ์” เพื่อหาแนวทางแก้ไขในการทำให้ประชาชนมีพื้นที่ทำกิน และมีวิถีการทำมาหากินที่ถูกต้อง เลี้ยงตัวเองและครอบครัวได้ นำมาซึ่งความพอเพียงในที่สุดและผู้ริเริ่มดำเนินโครงการนี้ก็คือนายบัณฑูร ลํ่าซำ ประธานกรรมการ ธนาคารกสิกรไทย นั่นเอง
   ดร.อานนท์ สนิทวงศ์ ณ อยุธยา ผู้อำนวยการจิสด้า และ ดร.บัณฑูร เศรษฐศิโรตม์ กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ ภายใต้คณะกรรมการบริหารจิสด้า และคณะกรรมการดำเนินงานการบริหารพื้นที่รูปแบบพิเศษเพื่อการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน: พื้นที่จังหวัด (Nan Sandbox) ที่มี ดร.วิจารย์ สิมาฉายา ปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และนายบัณฑูร ล่ำซำ ประธานกรรมการ ธนาคารกสิกรไทย เป็นประธานร่วมภาครัฐและเอกชน พร้อมร่วมงานสัมมนาวิชาการ “รักษ์ป่าน่าน” ครั้งที่ 4 ณ ศูนย์การเรียนรู้และบริการวิชาการ เครือข่ายแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ตำบลผาสิงห์ อำเภอเมือง จังหวัดน่าน
การลงพื้นที่ในครั้งนี้ จิสด้าได้ยกทีมงานหลักที่เกี่ยวข้องไปด้วยหลายชีวิต เพื่อหวังจะนำข้อมูลทางกายภาพในด้านต่างๆ ที่ได้จากการลงพื้นที่มา work hard ต่อ โดยเฉพาะการวิเคราะห์เพื่อพัฒนาเครื่องมือที่เรียกว่า AIP Platform ที่ใช้ในการขับเคลื่อนความยั่งยืนให้กับพื้นที่จังหวัดน่าน เพื่อนำไปสู่การฟื้นฟูสภาพป่าและระบบนิเวศ การแก้ไขปัญหาที่ดินทำกินของประชาชนเสริมสร้างความเข้มแข็ง ยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน
สิ่งสำคัญในการลงพื้นที่จังหวัดน่านสำหรับทีมจิสด้า คือ การกำหนดกิจกรรมต่างๆ ทั้งในระดับพื้นที่ ระดับการพัฒนาเชื่อมโยงในทุกมิติ ผ่านคณะกรรมการ/คณะอนุกรรม หรือคณะทำงาน และผู้กำหนดนโยบาย ซึ่งทางจิสด้ามุ่งหวังที่จะให้ AIP Platform เป็นเครื่องมือที่แสดงให้เห็นผลลัพธ์และผลกระทบที่จะเกิดขึ้นกับพื้นที่ในทุก ๆ มิติของการพัฒนาที่ยั่งยืนได้อย่างชัดเจน เพื่อให้ชุมชน ประชาชน มีความคุณภาพชีวิตที่ดี มีความมั่นคง และพื้นที่ จ.น่าน มีความสมดุลของระบบนิเวศและการใช้ประโยชน์จากทรัพยากร ดิน น้ำ ป่า อย่างยั่งยืน